خدیجه نوروزی: این رویکرد که ریشه در الگوهای تربیتی دوران کودکی ما دارد—زمانی که شنیدن مکرر جمله «دوستت دارم» از زبان والدین، حس امنیت را در ما نهادینه میکرد—امروزه بیش از هر زمان دیگری به عنوان یک ضرورت در روابط عاطفی مورد توجه قرار گرفته است. ابراز محبت اگرچه کلید ترمیم پیوندهاست، اما تنها یک سوی ماجراست. به ویژه زمانی که غبار خشم فرو نشسته و فضا به آرامش نسبی رسیده است، تکنیکهای کلامی هوشمندانهای وجود دارند که به گفته روانشناسان، زوجهای موفق از آنها برای مدیریت بهتر تعارض استفاده میکنند. در ادامه به سه عبارت کلیدی میپردازیم که میتواند مسیر گفتوگو را در لحظات حساس تغییر دهد.
افرادی که شادترین روابط را دارند، اغلب به جای «دوستت دارم» این جمله را میگویند
در اینجا عباراتی آمده است که روانشناسان میگویند باهوشترین زوجها در درگیری از آنها استفاده میکنند:
۱. «متاسفم»
همه این تجربه را حس کرده ایم که گاهی اوقات در واکنش ها نسبت به یک موضوع دچار اشتباه می شویم زیرا نقص در اعماق طبیعت انسانی ما نهفته است. و وقتی اشتباهی مرتکب میشویم، معمولاً نزدیکترین فرد زندگی مان یعنی همسرمان دچار رنجش می شود. در چنین شرایطی اعتراف به اشتباه از سوی ما ضروری است و باید نشان دهیم که میدانیم باعث درد شدهایم.
و اگرچه ممکن است برای برخی افراد ابراز احساس پشیمانی دشوار باشد اما یک عبارت ساده مانند «متاسفم» شروع خوبی برای پایان دادن به رنجش شریک زندگی مان است.
زوجدرمانگران میگویند که اغلب اوقات، شریکی که دیگری را آزرده است، بر این موضوع اصرار دارد که نیت بدی نداشته و برداشت شریک آسیبدیده از موقعیت اشتباه بوده است که این رفتار خودش رنجش را بیشتر می کند. چرا که این مسئله باعث ایجاد اختلاف بین زوجین میشود و طرفین خود را در حال نبرد بر سر اینکه چه کسی اشتباه میکند و چه کسی درست میگوید، میبینند که مطمئناً به پایان مثبتی منجر نمیشود. به همین دلیل است که عذرخواهی بسیار مهم است! گفتن این کلمه باعث میشود که احساسات شریک آسیبدیده مورد تأیید قرار گیرد و کسی که رنجش را ایجاد کرده در صدد جبران اشتباهش برآید.
در روانشناسی، این «تلاش برای ترمیم» نامیده میشود و به شریک کمک میکند تا متوجه شود که ما قصد تحمیل منفیگرایی را نداریم و میخواهیم وضعیت پرتنش را آرام کنیم. و این یک استراتژی بسیار خوب برای نجات رابطهمان در چشماندازی طولانیتر از احساسات سمی مانند خشم و نفرت است.
گفتن «متاسفم» راه خوبی برای پذیرفتن اشتباهاتتان است، اما باید در مورد نحوه بیان عذرخواهی خود محتاط باشید. اگر بگویید «متاسفم که وقتی من این کار را کردم، این احساس را داشتی…» شریک زندگی خود را به خاطر احساسات منفی ناشی از اشتباهاتتان سرزنش میکنید. باید خودتان را به طور متفاوتی بیان کنید.
عاقلانهتر این است که بگویید «متاسفم که باعث شدم این احساس را داشته باشی…» اکنون نشان میدهید که احساسات شریک زندگی خود را تأیید میکنید، در حالی که دیدگاه او را به عنوان دیدگاه خود در نظر نمیگیرید. بنابراین، میتوانید نیتهایی را که هر دوی شما را در این ماجرا درگیر کرده است، روشن کنید و راه را برای نتیجه مثبت از این وضعیت هموار کنید.
موری لونگ، روانشناس بالینی آمریکایی، عذرخواهی اصولی را شامل دو بخش میداند؛ نخست پذیرش مسئولیت رفتاری که باعث رنجش شده و دوم، بازسازی پیوند عاطفی و ابراز توجه به شریک زندگی. لونگ معتقد است لازم نیست همیشه هر دو بخش را همزمان بیان کرد؛ گاهی بهتر است ابتدا تنها به پذیرش مسئولیت پرداخت و پس از فروکش کردن هیجانات منفی، در فرصتی مناسب برای بازیابی ارتباط و نزدیکی عاطفی اقدام کرد.
هر تجربهای در زندگی، درس تازهای از خودمان به ما میآموزد و هیچ موقعیتی لزوماً سیاه یا سفید نیست. در حقیقت، عذرخواهی واقعی یعنی اینکه بپرسیم چطور میتوانیم از این چالش، برای نزدیکتر شدن به یکدیگر، درک عمیقتر متقابل و یافتن راهی برای حمایت از تغییرات مثبت در رابطه استفاده کنیم.
۲. «تو را میبخشم»
اگر عزیزانمان را آزرده خاطر کردهایم، اولین قدم تلاش برای جبران اشتباهاتمان است، اما بخشش آنها به درگیری پایان میدهد. و با وجود اینکه گفتن «من تو را میبخشم» آسان به نظر میرسد، بخشش همیشه به راحتی داده نمیشود. شریک رنجیده ممکن است به زمان بیشتری برای رها کردن منفینگری و بازیابی اعتماد خود نیاز داشته باشد.
باید بدانید که «بدون بخشش عشقی وجود ندارد» و «بدون عشق بخششی وجود ندارد». این یعنی بخشش به اندازه عذرخواهی مهم است و اگر عشق شما واقعی باشد، دیر یا زود (باید صبور باشید) شریک زندگیتان شما را میبخشد و وقتی بخشش صورت میگیرد، رابطه صمیمانهتر میشود و طرفین بیشتر مستعد عذرخواهی از یکدیگر در آینده هستند.
مربی زندگی، میتزی بوکمن، اذعان میکند: «اذعان به اشتباه و بخشیدن از سخت ترین کارها برای افراد هستند اما واقعیت این است که این یکی از مهمترین بخشهای هر رابطهای است.»
۳. «به تو افتخار میکنم»
عشق نمیتواند بدون احترام و تحسین باشد و این دو به طور واضح زمانی آشکار میشوند که ما دستاوردهای شریک زندگی خود را تصدیق کنیم و او را به خاطر دستاوردهایش ستایش کنیم. بنابراین «تو باعث افتخار من هستی!» عبارتی است که عزیزان ما باید هر زمان که در کاری موفق میشوند بشنوند. با نشان دادن اینکه ما از آنها قدردانی میکنیم، ارتباط عاطفی متقابل خود را نیز تقویت میکنیم و به یکدیگر علاقهمندتر میشویم.
هیچ رابطه آسانی وجود ندارد. اما روابط عاشقانه شاید پیچیدهترین باشند، زیرا دو فرد مختلف، اغلب از پیشینههای مختلف، تصمیم میگیرند فقط به خاطر عشق با هم باشند. و گفتن بلند اینکه عاشق یکدیگر هستند، نقطه عطف رابطه آنهاست.
با این حال، نباید فراموش کنیم که عشق جنبههای دیگری نیز دارد که ارزش دارد در ارتباط با شریک زندگیتان گنجانده شوند. بنابراین، وقتی اشتباه میکنید از گفتن «متاسفم» یا وقتی اشتباهی را بخشیدهاید از گفتن «میبخشمت» خجالت نکشید. و مطمئناً، از ستایش عزیزانتان به خاطر دستاوردهایشان با یک «تو باعث افتخار من هستی!» صمیمانه خودداری نکنید.