رکورد تاریخی شاخص فلاکت با ۹۱.۱ واحد در فصل بهار ۱۴۰۵/ اقتصاد ایران در فصل داغ فشار معیشتی!

بهار ۱۴۰۵ برای اقتصاد ایران، نقطه‌ای بود که در آن دو زخم مزمن اقتصاد، یعنی تورم و بیکاری، هم‌زمان عمیق‌تر شدند و شاخص فلاکت را به سطحی رساندند که دیگر نمی‌توان آن را صرفا در قالب نوسان‌های معمول توضیح داد.
در این فصل تورم نقطه‌به‌نقطه به ۸۲ درصد رسیده، نرخ بیکاری ۹.۱ درصد ثبت شده است؛ بنابراین و شاخص فلاکت که مجموع این دو است به ۹۱.۱ واحد جهش کرده است؛ عددی که نه‌تنها از همه سال‌های قبل بالاتر است، بلکه از یک شکست آشکار در مهار هم‌زمان قیمت‌ها و بازار کار خبر می‌دهد. این جهش، تصویری روشن از فشار معیشتی بر خانوارهای ایرانی ارائه می‌کند؛ فشاری که در آن قدرت خرید به‌سرعت فرسوده می‌شود، امنیت شغلی تضعیف شده و امید به ثبات اقتصادی جای خود را به احتیاط، نگرانی و عقب‌نشینی می‌دهد.

تورم و نرخ بیکاری افسارگسیخته توامان، عامل جهش شاخص فلاکت بهار ۱۴۰۵

اهمیت شاخص فلاکت ۹۱.۱ واحدی، صرفا در بزرگی آن نیست، بلکه در روندی است که به این نقطه ختم شده است. در پنج سال گذشته، شاخص فلاکت در ایران بارها بالا و پایین شده، اما هیچ‌گاه مسیر باثبات و پایداری به سمت بهبود طی نکرده است. تورم فصلی از ۴۸درصد در بهار ۱۴۰۰ به ۸۲ درصد در بهار ۱۴۰۵ رسیده، در حالی که بیکاری از ۸.۸ درصد طی یک روند سینوسی به ۹.۱ درصد افزایش یافته است. معنای این ترکیب این است که فشار بر معیشت مردم، صرفا از سمت تورم و گرانی نیست، بلکه از سمت نرخ بیکاری تشدید شده است. اگر سال‌های ۱۴۰۳ و ۱۴۰۴ تا حدی از کاهش نسبی بیکاری و افت شاخص فلاکت خبر می‌دادند، بهار ۱۴۰۵ این روایت را برهم زد و نشان داد که بهبودهای قبلی پایدار نبوده‌اند. حالا اقتصاد با وضعیتی روبه‌روست که در آن تورم مهارنشده و بازار کار ضعیف، هم‌زمان بر شانه‌های خانوار سنگینی می‌کنند.

بر اساس این داده‌ها بهار ۱۴۰۵ فقط یک فصل معمولی نیست، بلکه یک هشدار اقتصادی تمام‌عیار است که با صدای بلند فریاد می‌زند که فشار معیشتی در ایران از سطح سخت عبور کرده و وارد قلمرو بحران شده است. وقتی تورم نقطه‌به‌نقطه به ۸۲ درصد می‌رسد، نرخ بیکاری روی ۹.۱ درصد می‌ایستد و شاخص فلاکت ملی ۹۱.۱ واحد را ثبت می‌کند، دیگر با نوسان‌های معمول در اقتصاد طرف نیستیم، بلکه با یک واژگونی در وضعیت رفاه و امنیت اقتصادی روبه‌رو هستیم. در چنین شرایطی، اعداد ورای نقش ظاهری خود، یک نشانه‌اند؛ نشانه‌ای از اینکه درآمد خانوارها از پس قیمت‌ها برنمی‌آید، بازار کار توان جذب نیروی تازه را ندارد و بلکه دچار ریزش شده است و شکاف میان هزینه زندگی و توان پرداخت مردم هر روز عمیق‌تر می‌شود. اگر شاخص فلاکت را آینه‌ای برای دیدن هم‌زمان گرانی و بیکاری بدانیم، تصویر بهار ۱۴۰۵ در این آینه، تصویر یک اقتصاد خسته، فرسوده و از نفس‌افتاده است.

حمله تورمی بهار ۱۴۰۵ به پنج بهار گذشته

این تصویر البته ناگهانی شکل نگرفته است. روند پنج ساله‌ای که از بهار ۱۴۰۰ تا بهار ۱۴۰۵ دیده می‌شود، نشان می‌دهد اقتصاد ایران در این دوره نه یک مسیر پایدار رو به بهبود، بلکه رفت‌وبرگشت‌های فرساینده و نوسان‌های سنگین را تجربه کرده است. تورم در بهار ۱۴۰۰ برابر ۴۸ درصد بوده، در ۱۴۰۱ به ۴۲.۵ درصد کاهش یافته، در ۱۴۰۲ دوباره افزایش یافته و به ۵۰.۹ درصد رسیده، در ۱۴۰۳ به ۳۱.۱ درصد افت کرده، در ۱۴۰۴ تا ۳۹ درصد بالا آمده و سرانجام در ۱۴۰۵ به ۸۲ درصد جهش کرده است.