باد فراساحلی در ۲۰۲۵؛ سومین سال برتر نصب، همراه با افت شدید مناقصات

گروه اقتصادی خبرگزاری تسنیم؛ رضا احسانی __ در سال ۲۰۲۵، از یک سو جهان شاهد سومین سال پررونق تاریخ خود از نظر ظرفیت نصب‌شده بود و از سوی دیگر، تعداد مناقصات برگزارشده به یک‌پنجم سال قبل سقوط کرد. این تناقض، نشانه‌ای از یک نقطه عطف ساختاری است. سال ۲۰۲۵ را باید «سال انباشت زیرساخت‌ها» و نه «سال شکوفایی بازار» نامید.

بیشتر بخوانید

+ گشایش پرونده “اقتصاد آبی” در خبرگزاری تسنیم

+ ضرورت ورود به انرژی باد فراساحلی

+ نگاه راهبردی جهان به انرژی باد فراساحلی

نگاهی به اعداد سال ۲۰۲۵

بر اساس گزارش بازار شورای جهانی انرژی بادی GWEC۲۰۲۶ ، در سال ۲۰۲۵، ۹.۳ گیگاوات ظرفیت جدید باد فراساحلی در سراسر جهان به شبکه متصل شده است. این رقم اگرچه نسبت به سال ۲۰۲۴ حدود ۱۶٪ افزایش نشان می‌دهد، اما همچنان از رکورد سال ۲۰۲۱ (۲۱.۱ گیگاوات) فاصله قابل توجهی دارد (GWEC ۲۰۲۶, p. ۳۷). شورای جهانی انرژی بادی در گزارش خود تصریح می‌کند:

“در سال ۲۰۲۵، ۹.۳ گیگاوات ظرفیت جدید باد فراساحلی در سراسر جهان به شبکه متصل شد که تا پایان سال گذشته مجموع را به ۹۲.۵ گیگاوات رسانده است. افزوده‌های جدید ۱۶٪ بالاتر از سال قبل بود و ۲۰۲۵ را به سومین سال برتر برای نصب‌های جدید در تاریخ باد فراساحلی تبدیل کرد.”  (GWEC ۲۰۲۶, p. ۳۷)

با این احتساب، مجموع ظرفیت نصب‌شده باد فراساحلی جهان در پایان سال ۲۰۲۵ به ۹۲.۵ گیگاوات رسید که معادل ۷.۱٪ از کل ظرفیت بادی جهانی است (GWEC ۲۰۲۶, p. ۴۰). برای درک مقیاس این عدد، کافی است بدانیم که این ظرفیت معادل برق مصرفی سالانه ده‌ها میلیون خانه است و می‌تواند نیاز چندین کشور صنعتی کوچک را بطور کامل تأمین کند.

جدول زیر توزیع منطقه‌ای این ظرفیت را نشان می‌دهد:

منطقه	ظرفیت جدید ۲۰۲۵ (گیگاوات)	سهم از رشد جهانی	مجموع ظرفیت (گیگاوات)
چین	۶.۶	۷۱٪	۴۸.۴
اروپا	~۲.۰	۲۱٪	~۳۸
آسیا-پاسیفیک (بدون چین)	~۰.۷	۸٪	~۵.۵
آمریکای شمالی	۰	۰٪	۰.۱۷۴
مجموع جهانی	۹.۳	۱۰۰٪	۹۲.۵

(GWEC ۲۰۲۶, p. ۳۷-۴۰)

چین: موتور محرک جهان

بدون اغراق، می‌توان گفت که بازار باد فراساحلی جهان در سال ۲۰۲۵ یک بازار «چینی» بوده است. چین برای هشتمین سال متوالی، بزرگترین بازار جهان از نظر نصب سالانه باقی ماند و با نصب ۶.۶ گیگاوات ظرفیت جدید، ۷۱٪ از کل رشد جهانی را به خود اختصاص داد (GWEC ۲۰۲۶, p. ۳۷-۳۸).

شورای جهانی انرژی بادی در گزارش خود می‌گوید:

“نصب‌های جدید باد فراساحلی چین برای هشتمین سال متوالی بالاترین در جهان بود. با ۶.۶ گیگاوات ظرفیت جدید بهره‌برداری‌شده، مجموع ظرفیت باد فراساحلی این کشور تا پایان سال ۲۰۲۵ به ۴۸.۴ گیگاوات رسید. (GWEC ۲۰۲۶, p. ۳۷).

این موفقیت نتیجه مستقیم برنامه‌ریزی استراتژیک این کشور در قالب «برنامه پنج‌ساله پانزدهم» است که هدف تجمعی ۱۰۰ گیگاوات تا سال ۲۰۳۰ را تعیین کرده است (GWEC ۲۰۲۶, p. ۱۹). چین به‌سرعت در حال گذار از آب‌های کم‌عمق ساحلی به آب‌های عمیق و دور از ساحل است و در این مسیر، از فناوری‌های پیشرفته‌ای مانند توربین‌های ۱۶ و ۲۰ مگاواتی و سیستم‌های انتقال HVDC انعطاف‌پذیر بهره می‌برد.

پروژه‌هایی مانند CTG Jiangsu Dafeng  با ظرفیت ۸۰۰ مگاوات و فاصله بیش از ۸۰ کیلومتر از ساحل، نشان‌دهنده بلوغ فنی زنجیره تأمین چین است (GWEC ۲۰۲۶, p. ۵۷). همچنین، پروژه Huadian Yangjiang Sanshan Island Phase VI  یکی از اولین پروژه‌هایی است که از توربین‌های کلاس ۱۶ مگاواتی در مقیاس تجاری استفاده می‌کند و سیستم‌های کنترل مبتنی بر هوش مصنوعی را برای بهینه‌سازی عملکرد ادغام کرده است  (GWEC ۲۰۲۶, p. ۵۷).

اروپا: پیشرفت پایدار اما محتاطانه

اروپا در سال ۲۰۲۵ نزدیک به ۲ گیگاوات ظرفیت جدید را از پنج مزرعه بادی در سه بازار به شبکه متصل کرد (GWEC ۲۰۲۶, p. ۳۷). این رقم اگرچه سهم ۲۱ درصدی از رشد جهانی را نشان می‌دهد، اما در مقایسه با پتانسیل واقعی این قاره، ناچیز است.

بریتانیا با اتصال ۱,۰۴۹ مگاوات، بزرگترین بازار اروپا در سال ۲۰۲۵ بود (GWEC ۲۰۲۶, p. ۳۹) . GWEC  اشاره می‌کند:

“بریتانیا ۱,۰۴۹ مگاوات ظرفیت باد فراساحلی را در سال ۲۰۲۵ متصل کرد و به بزرگترین بازار اروپا در افزوده‌های جدید تبدیل شد”. (GWEC ۲۰۲۶, p. ۳۹) 

پروژه‌هایی مانند Neart na Gaoithe (۴۴۸ مگاوات) و فاز A Dogger Bank (۱.۲ گیگاوات) نقش کلیدی در این رشد داشتند (GWEC ۲۰۲۶, p. ۳۹). آلمان با ۵۰۳ مگاوات (عمدتاً از پروژه‌های Borkum Riffgrund ۳ و He Dreiht ) و فرانسه با ۴۰۸ مگاوات )پروژه Îles d’Yeu ) در رتبه‌های بعدی قرار گرفتند (GWEC ۲۰۲۶, p. ۳۹).

اما مشکل اصلی اروپا، کندی در مجوزدهی و اتصال به شبکه است. بر اساس گزارش انرژی بادی در اروپا، WindEurope، این قاره در سال ۲۰۲۴ تنها ۱۶.۴ گیگاوات ظرفیت بادی (مجموع خشکی و دریایی) نصب کرد که ۲۳٪ کمتر از پیش‌بینی‌های قبلی بود (WindEurope ۲۰۲۴, p. ۹). برای دستیابی به هدف ۴۲۵ گیگاوات ظرفیت بادی تا سال ۲۰۳۰، اتحادیه اروپا باید سالانه بطور متوسط ۳۶ گیگاوات ظرفیت جدید نصب کند؛ رقمی که با سرعت فعلی، دست‌نیافتنی به نظر می‌رسد (WindEurope ۲۰۲۴, p. ۹).

سقوط آزاد مناقصات: زنگ خطر برای آینده

شاید نگران‌کننده‌ترین آمار سال ۲۰۲۵، مربوط به حوزه مناقصات باشد. در این سال، تنها ۱۱.۴ گیگاوات ظرفیت باد فراساحلی در سراسر جهان در مناقصات برنده شدند. این رقم، یک‌پنجم رکورد سال ۲۰۲۴ است و نشان‌دهنده یک افت شدید در تعهدات بلندمدت دولت‌ها و سرمایه‌گذاران است (GWEC ۲۰۲۶, p. ۴۲).

شورای جهانی انرژی بادی در گزارش خود تصریح می‌کند:

“۱۱.۴ گیگاوات ظرفیت باد فراساحلی در سال گذشته در سراسر جهان تخصیص یافت که تنها یک‌پنجم ظرفیت تخصیص‌یافته در سال ۲۰۲۴ بود و یک سال رکوردشکن برای مناقصات باد فراساحلی به شمار می‌رفت” (GWEC ۲۰۲۶, p. ۴۲).

دلایل این سقوط را می‌توان در سه دسته خلاصه کرد:

1. شکست مناقصات در اروپا: کشورهای آلمان، فرانسه، هلند و بلژیک در مجموع شاهد شکست مناقصاتی به میزان ۶.۱ گیگاوات بودند (GWEC ۲۰۲۶, p. ۴۲). دلیل اصلی، عدم تطابق قیمت‌های پیشنهادی با واقعیت‌های اقتصادی (افزایش هزینه‌ها و نرخ بهره) بود.
2. لغو پروژه‌ها در آمریکا: هیچ ظرفیتی در ایالات متحده برنده نشد. مناقصات نیوجرسی و نیویورک لغو شدند و ماساچوست مناقصه خود را به تعویق انداخت (GWEC ۲۰۲۶, p. ۴۲). فضای سیاسی متخاصم با انرژی‌های تجدیدپذیر، سرمایه‌گذاران را فراری داده است.
3. تغییر مکانیزم حمایتی در چین: چین ۳.۹ گیگاوات را از طریق مکانیزم قیمت‌گذاری مبتنی بر بازار تخصیص داد، اما این رقم نسبت به سال‌های قبل کاهش یافته است (GWEC ۲۰۲۶, p. ۴۲).

این کاهش مناقصات، یک هشدار جدی برای سال‌های ۲۰۲۸ به بعد است. اگر این روند ادامه یابد، جهان با یک شکاف عرضه در اواخر دهه ۲۰۲۰ مواجه خواهد شد.

۵۰ گیگاوات در حال ساخت

در میان تمام اخبار ناامیدکننده، یک عدد درخشان وجود دارد: حدود ۵۰ گیگاوات ظرفیت باد فراساحلی در سراسر جهان در حال ساخت است (GWEC ۲۰۲۶, p. ۹). GWEC در گزارش خود اشاره می‌کند:

“حدود ۵۰ گیگاوات ظرفیت باد فراساحلی در حال حاضر در سراسر جهان در حال ساخت است و انتظار می‌رود نصب‌های سالانه در دهه آینده بطور قابل توجهی تسریع شود”. (GWEC ۲۰۲۶, p. ۹)

این رقم، بیش از پنج برابر ظرفیت نصب‌شده در سال ۲۰۲۵ است و نشان می‌دهد که موتور صنعت، هرچند کند بوده، اما متوقف نشده است. این ۵۰ گیگاوات، در پروژه‌هایی در چین، بریتانیا، آلمان، فرانسه، تایوان و کره جنوبی پراکنده است. اگر این پروژه‌ها طبق برنامه پیش بروند، سال‌های ۲۰۲۶ تا ۲۰۲۸ شاهد یک موج جدید نصب خواهیم بود. GWEC پیش‌بینی می‌کند که «افزوده‌های سالانه در سال ۲۰۲۶ دو برابر شود و تا سال ۲۰۳۰ سه برابر شود و تا سال ۲۰۳۵ از ۵۰ گیگاوات در سال فراتر رود». (GWEC ۲۰۲۶, p. ۹)

چالش‌های اقتصاد کلان: تورم، نرخ بهره و زنجیره تأمین

چرا صنعت باد فراساحلی با وجود تقاضای بالا، نمی‌تواند با سرعت مورد انتظار رشد کند؟ پاسخ در شرایط اقتصاد کلان نهفته است.

بر اساس تحلیل IEA (Renewables ۲۰۲۵)، سه عامل کلیدی سرعت توسعه را کند کرده است:

1. تورم و افزایش نرخ بهره: باد فراساحلی یک صنعت سرمایه‌بر است. IEA  اشاره می‌کند: «از آنجایی که فناوری‌های انرژی تجدیدپذیر نیازمند سرمایه‌گذاری اولیه قابل توجهی هستند و هزینه‌های عملیاتی آن‌ها نسبتاً پایین است، رقابت‌پذیری آن‌ها (به‌ویژه باد و خورشید) به همه شاخص‌های اصلی اقتصاد کلان حساس است. تورم و نرخ بهره بالاتر، هزینه سرمایه انرژی‌های تجدیدپذیر را افزایش می‌دهد، بنابراین اگر سیاست‌ها به‌سرعت با محیط اقتصاد کلان جدید سازگار نشوند، تأخیر و لغو پروژه می‌تواند رخ خواهد داد». (IEA ۲۰۲۵, p. ۱۰۵)
2. محدودیت‌های زنجیره تأمین: تولید توربین‌های غول‌پیکر، فونداسیون‌های مونوپایل و کابل‌های زیردریایی نیازمند کارخانه‌های تخصصی، کشتی‌های نصب و بنادر عمیق است. IEA  اشاره می‌کند: «تا سال ۲۰۳۰، انتظار می‌رود گلوگاه‌های عرضه برای فونداسیون‌های شناور و توربین‌های بادی از سال ۲۰۳۳ ظهور کند، به ویژه اگر سیاست‌های تجاری محدودکننده و الزامات محتوای داخلی در اروپا اجرا شوند». (IEA ۲۰۲۵, p. ۹۸)
3. عدم قطعیت سیاسی: تغییرات ناگهانی در سیاست‌های انرژی (مانند آنچه در ایالات متحده رخ داد) و تأخیر در تصویب قوانین حمایتی، سرمایه‌گذاران را به سمت احتیاط سوق داده است. GWEC  اشاره می‌کند: «چیزی که صورتحساب مصرف‌کنندگان را کاهش نمی‌دهد، عدم قطعیت است». (GWEC ۲۰۲۶, p. ۹)

جمع‌بندی: ۲۰۲۵، سال انباشت نه شکوفایی

سال ۲۰۲۵ را نمی‌توان یک سال شکست خورده برای باد فراساحلی دانست. این سال، سالی بود که صنعت ماهیت چرخه‌ای خود را نشان داد. دوره‌های رکوردشکنی نصب، همواره با دوره‌های رکود در مناقصات همراه بوده است. آنچه اهمیت دارد، روند بلندمدت است.

با ۵۰ گیگاوات ظرفیت در حال ساخت (GWEC ۲۰۲۶, p. ۹)، ۹۲.۵ گیگاوات ظرفیت نصب‌شده (GWEC ۲۰۲۶, p. ۳۷) و هدف ۱۰۰ گیگاواتی چین تا سال ۲۰۳۰ (GWEC ۲۰۲۶, p. ۱۹)، مسیر رشد این صنعت همچنان روشن است. اما برای تحقق پیش‌بینی‌های بلندپروازانه شورای جهانی انرژی بادی (رسیدن به ۴۲۰ گیگاوات تا سال ۲۰۳۵)، دولت‌ها باید سه اقدام فوری انجام دهند:

• تثبیت سیاست‌ها: ایجاد چارچوب‌های قانونی باثبات و بلندمدت که سرمایه‌گذاران بتوانند با اطمینان برنامه‌ریزی کنند.
• تسریع مجوزدهی و اتصال به شبکه: حذف موانع بوروکراتیک و سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌های شبکه انتقال.
• حمایت هدفمند از زنجیره تأمین: ارائه مشوق‌های مالی برای توسعه کارخانه‌های تولید توربین، بنادر تخصصی و کشتی‌های نصب.

اگر این اقدامات انجام شود، سال ۲۰۲۵ در تاریخ به عنوان «سال آرامش قبل از طوفان» ثبت خواهد شد؛ سالی که پایه‌های انفجار ظرفیت در دهه ۲۰۳۰ ریخته شد. در مقاله بعدی، به بررسی چشم‌انداز ۱۰ ساله ۲۰۳۵-۲۰۲۶ خواهیم پرداخت و نشان می‌دهیم که چگونه چهار برابر شدن ظرفیت جهانی، جغرافیای اقتصادی انرژی را بازتعریف خواهد کرد.

—

منابع:

1. Global Wind Energy Council. (۲۰۲۶). Global offshore wind report ۲۰۲۶. GWEC.
2. WindEurope. (۲۰۲۵). Wind energy in Europe: ۲۰۲۴ statistics and the outlook for ۲۰۲۵–۲۰۳۰. WindEurope.

—